Các môn khác 22/07/2019 (0) (159)

Quang Liêm - ra vùng an toàn và vươn tới đỉnh cao

Siêu đại kiện tướng là hình mẫu vận động viên chuyên nghiệp, kết hợp giữa tài năng và khổ luyện.
Trong vòng 30 ngày từ tháng sáu đến tháng bảy, lần đầu tiên cờ vua Việt Nam xuất hiện kỳ thủ vô địch ba giải quốc tế liên tiếp. Tại giải châu Á, Summer Classic và World Open, anh lần lượt đạt hiệu quả thi đấu (rating performance - rp) 2.783, 2.765 và 2.851 - tương đương với Elo của những cao thủ hàng đầu thế giới. Không phải ai khác, Lê Quang Liêm một lần nữa đưa trí tuệ Việt Nam ra thế giới.
"Tôi muốn ra khỏi vùng an toàn" 
"Tôi muốn buộc bản thân phải học hỏi và tiến bộ, bằng cách thử nghiệm những khai cuộc mới. Đối với tôi, thành công phụ thuộc 99% vào nỗ lực của bản thân".
Quang Liêm trải qua năm 2018 và nửa đầu năm 2019 đáng quên, với phong độ thi đấu dưới kỳ vọng. Rp của anh trong năm 2018 chỉ là 2.674 - thấp nhất kể từ năm 2014. Từ đầu năm 2019 đến trước giải châu Á, rp của Quang Liêm cũng chỉ đạt 2.657. Không ít người nghĩ rằng kỳ thủ 28 tuổi đã đến giới hạn. Nhưng, ba chức vô địch liên tiếp giúp Quang Liêm tìm lại niềm tin nơi người hâm mộ. Những thử nghiệm đã có tác dụng.
Các kỳ thủ hàng đầu của Việt Nam đều dùng khai cuộc 1.d4
Từ những Đại kiện tướng thế hệ đầu như Đào Thiên Hải, Hoàng Thanh Trang, Từ Hoàng Thông hay Nguyễn Anh Dũng, đến Nguyễn Ngọc Trường Sơn hay Nguyễn Anh Khôi. Cho đến trước đợt thử nghiệm cuối năm 2018, Quang Liêm cũng chỉ dùng khai cuộc kín. Anh từng thử chuyển sang khai cuộc 1.e4 năm 2008, nhưng không thành công. Nhưng, để tiến lên trình độ cao hơn, Siêu đại kiện tướng hiểu rằng anh phải đa dạng hóa lối chơi.
Ban đầu, thử nghiệm không mang lại thành công cho Quang Liêm. Ở ba trong bốn thất bại của anh khi cầm quân trắng kể từ năm 2018, Quang Liêm chọn khai cuộc 1.e4. Đó là trận thua Abhijeet Gupta ở giải Đảo Man 2018, Paulo Bersamina ở giải châu Á 2018 và Nie Xinyang ở giải Trung Quốc 2019. Đến giải châu Á 2019, Quang Liêm thắng bốn ván cầm quân trắng với khai cuộc 1.e4. Ván hòa còn lại anh dùng khai cuộc 1.d4. Từ đó, 1.e4 lại trở thành lựa chọn chủ đạo của Quang Liêm. Trong chín ván cầm trắng gần đây, anh tám lần chọn khai cuộc 1.e4, với năm ván thắng, ba hòa.
Quang Liêm còn thử nghiệm khai cuộc khi cầm đen. Trước đây, anh thường chơi 1...c5 mỗi khi đối thủ đánh 1.e4. Nhưng trong năm 2019, Siêu đại kiện tướng đã thử 1...e5 và 1..c6 (Phòng thủ Caro-Kann) ở sáu ván. Sau 1...e5, Quang Liêm có xu hướng chọn Phòng thủ Berlin (2...Nf6 hoặc 3...Nf6). Anh thắng một, hòa bốn và thua một trong sáu ván đó. Những kết quả cho thấy quyết định ra khỏi vùng an toàn của Quang Liêm là đúng đắn.
Chức vô địch World Open là màn trình diễn tốt thứ ba của Quang Liêm trong sự nghiệp, tính theo rp. Với bảy điểm trước tám đối thủ có Elo trung bình 2.515, Quang Liêm đạt rp 2.851. Thành tích chỉ kém Millionaire Mở rộng 2015 (2.876) và Aeroflot 2010 (2.871). Trong sự nghiệp, kỳ thủ người TP HCM còn có thêm ba giải đạt rp từ 2.800 trở lên, đó là giải Tưởng niệm Capablanca 2011 (2.827), Aeroflot 2011 (2.809) và Đam Châu 2017 (2.800). Một nửa trong sáu giải kể trên đến ở giai đoạn 2010-2011 - thời điểm Quang Liêm lần đầu vươn lên hàng ngũ Siêu đại kiện tướng ở tuổi đôi mươi.

Quang Liêm thực sự khiến cả thế giới chủ ý ở Aeroflot 2010
Giải cờ mở rộng mạnh nhất khi đó. Anh hạ đương kim vô địch Ian Nepomniachtchi ở ván cuối để độc chiếm ngôi đầu với bảy điểm qua chín ván. Thành tích giúp Quang Liêm bỏ túi 26.400 USD. Chức vô địch của anh không phải là địa chấn. Bởi ít ngày trước đó, Quang Liêm cũng đồng hạng nhất Moscow Mở rộng với rp 2.792.
Chức vô địch Aeroflot đồng nghĩa với tấm vé mời dự siêu giải Dortmund 2010. Lần đầu tiên Quang Liêm được tranh tài trong giải mời tầm cỡ thế giới. Anh so tài với cựu Vua cờ Vladimir Kramnik, cựu vô địch FIDE Ruslan Ponomariov, cùng Shakhriyar Mamedyarov, Peter Leko và Arkadij Naiditsch. Dù có Elo thấp nhất trong sáu kỳ thủ, Quang Liêm vẫn đứng thứ hai 5,5 điểm qua 10 ván. Anh thắng Leko, Ponomariov, thua Mamedyarov và hòa bảy ván còn lại. Rp của Quang Liêm đạt 2.777.
Thành công ở Moscow và Dortmund giúp Quang Liêm trở thành đề tài bàn luận của giới cờ. Evgeny Bareev - cựu số bốn thế giới - ví Quang Liêm là Magnus Carlsen của Việt Nam, trong chia sẻ với Chess Pro. Cựu vô địch FIDE - Alexander Khalifman - cũng ngả mũ thán phục khả năng tính toán của kỳ thủ người TP HCM. "Tôi từng làm việc cùng Lê Quang Liêm đầu năm 2010. Thành thực mà nói, có những lúc cậu ấy khiến tôi không tin vào mắt mình. Quang Liêm rất có tiềm năng. Cậu ấy có thể không giỏi như Carlsen, nhưng cũng là tài năng bẩm sinh. Quang Liêm còn luôn cố gắng cật lực để tiến bộ", ông nói với Crest Book.
Một năm sau, Quang Liêm trở lại Moscow và bảo vệ thành công chức vô địch Aeroflot. Anh giữ đỉnh bảng từ đầu đến cuối giải, trong đó có chiến thắng trước nhà vô địch Cup thế giới 2007 - Gata Kamsky. Dù thua Ivan Cheparinov ở ván áp chót, Quang Liêm vẫn đứng đầu với 6,5 điểm qua chín ván. Tại siêu giải Dortmund 2011, anh bảo vệ vị trí á quân với 5,5 điểm qua 10 ván, chỉ sau Kramnik. Quang Liêm bất bại, đứng trên Ponomariov, Anish Giri, Hikaru Nakamura và George Meier.
Trang cờ nổi tiếng của Nga - Chess in Translation - tôn vinh Quang Liêm như một biểu tượng đến từ châu Á của trường phái cờ vua Xô Viết. Còn nhà vô địch châu Âu 2009 - Evgeny Tomashevsky - nhận xét: "Quang Liêm giống như một chiếc máy giải mã (enigma). Tôi không hiểu sao cậu ấy đạt được những thành tựu đáng nể như vậy. Nhưng chắc chắn Quang Liêm là tài năng đặc biệt trong khả năng tính toán nước đi. Ngoài ra, cậu ấy tập luyện chăm chỉ và giữ tập trung tốt cho ván đấu". Quang Liêm trở thành tài năng 9x được kỳ vọng trở thành thế hệ thống trị mới của làng cờ, bên cạnh Carlsen, Fabiano Caruana, Giri, Sergey Karjakin, Maxime Vachier-Lagrave, Ian Nepomniachtchi hay Wesley So.

Từng có thời kỳ quang Liêm và So là chủ đề so sánh của giới mộ điệu Việt Nam và Philippines
Cả hai so kè vị trí số một Đông Nam Á trong thời gian dài. Xét về đối đầu, Quang Liêm thắng một, hòa 10 trong 11 ván cờ tiêu chuẩn gặp So. Nhưng, khi So thăng tiến ổn định, phong độ của Quang Liêm thất thường.
Sức cờ của So tăng vọt kể từ khi nhập tịch Mỹ năm 2014. Anh vào nhóm cao thủ tháng 2/2015 với Elo 2.788. Một năm sau, anh vươn lên số hai thế giới, rồi vào nhóm 2.800 lần đầu tháng 1/2017. Trong khi đó, Quang Liêm chưa từng vào top 20 thế giới. Tại Cup Thế giới 2015, Quang Liêm gặp So ở vòng ba. Kỳ thủ người TP HCM hòa cả hai ván cờ tiêu chuẩn nhưng thua ở loạt tie-break cờ nhanh. Quang Liêm và So còn có điểm chung, khi họ đều nhận được học bổng từ đại học Webster (Mỹ).
Quang Liêm đồng ý theo học, còn So từ chối. Để vươn tới đẳng cấp thế giới, kỳ thủ gốc Philippines đánh đổi nhiều thứ, trong đó có sự nghiệp học vấn. Anh có cơ sở để mạo hiểm, khi không ít kỳ thủ đồng trang lứa cũng có quyết định tương tự. Giri không học đại học, Carlsen dừng đến lớp từ năm 13 tuổi, còn Caruana thậm chí bỏ ngang thời tiểu học.
Sau bốn năm học ở Webster, Quang Liêm không cải thiện được nhiều kỳ lực. Đổi lại, anh tốt nghiệp đại học Webster với hai bằng cử nhân: Khoa học tài chính và Nghệ thuật quản trị. Kỳ thủ 28 tuổi vẫn tranh thủ thời gian rảnh để học chứng chỉ tài chính CFA. Không như So, Quang Liêm khẳng định với VnExpress rằng anh chưa bao giờ nghĩ đến việc ngừng thi đấu cho Việt Nam.